Kerst2017

De Linde
De Linde is een veel toegepaste Nederlandse boom in straten, lanen, dorpspleinen, parken, groenstroken en op landgoederen. De boom wordt al decennia op brede schaal aangeplant in veel Europese gemeenten. Onder de bomen worden vaak markten georganiseerd en het centrale dorpsleven speelt zich af rondom deze bomen.
Ter gelegenheid van feestelijke jubilea activiteiten worden vaak Lindebomen aangeplant. Zo zijn er bij het millennium, het huwelijk van Willem Alexander en Maxima in 2002 en in het kroningsjaar van koning Willem Alexander in 2013 in veel Nederlandse gemeenten Koningslindes (Tilia europaea ‘Koningslinde’) aangeplant. Het is een mooie opgaand groeiende lindeboom die met zijn opgaande groeiwijze iets koninklijks in zich heeft.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Een zomerfoto van de oude prieellinde (Tilia platyphyllos) op de Lind in Oisterwijk)  

De Koningslinde
De Koningslinde is een natuurlijke kruising tussen de winterlinde (Tilia cordata) en de zomerlinde (Tilia platyphyllos). Vroeger droegen vele soorten lindes de naam ‘Koningslinde’ omdat Koning Willem III Betuwese wekers compenseerde met nieuwe moederbomen na een overstroming in 1870, zodoende kregen veel lindebomen het predicaat ‘Koningslinde’. Om uniformiteit te krijgen heeft de toenmalige Nak B (nu Naktuinbouw) een specifieke kruising als Koningslinde aangewezen om de gewenste uniformiteit te krijgen.

Enkele andere cultivars die momenteel veelvuldig worden toegepast zijn Tilia tomentosa ‘Brabant’, Tilia cordata ‘Böhlje’, Tilia cordata ‘Greenspire’, Tilia cordata ‘Rancho’, Tilia cordata ‘Greenspire’ en Tilia europaea ‘Euchlora’. Zo staat Tilia tomentosa ‘Brabant’ (Zilverlinde) bekend om zijn dofgroene bladeren met een opvallende witte onderzijde, de cultivar heeft weinig last van luizen. Een andere goede cultivar is Tilia cordata ‘Greenspire’ met een mooie ovaal tot eivormige kroonvorm. Deze cultivar is toegepast in een aantal straten van het centrum van Den Haag.
In een tijd dat insecten en bijen het moeilijk hebben is het belangrijk om voldoende lindebomen aan te planten. Tijdens de rijkelijke bloei in juni dienen de bomen als een belangrijke waardplant voor bijen met een hoge productie aan stuifmeel en nectar.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Een terrasje onder de Lindebomen op ‘de Lind’ in Oisterwijk bij restaurant de Dorpsherberg

Oisterwijk
Om de kerstgroet een lokaal tintje te geven, beschrijven we het Brabantse dorp Oisterwijk wat met recht als echt ‘Lindedorp’ kan worden gekenmerkt. Aan de oude straten zijn mooie lindebomen aangeplant die zijn uitgegroeid tot monumentale bomen. Aan de achterkant van het oude raadhuis staat een zeer oude prieellinde. De takken van deze boom steunen op de constructie van het prieel. Deze prachtige boom prijkt op onze kerskaart.
De precieze ouderdom van deze zomerlinde (Tilia platyphyllos) is niet bekend maar wordt geschat op 300 tot 400 jaar. De boom kan zo oud worden doordat hij zichzelf kan verjongen door nieuwe scheuten te ontwikkelen vanuit het wortelgestel en de stam, zie de bijgevoegde foto’s.

Linde (5)

De verschillende stammen van de oude prieellinde en de constructie

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het befaamde trouwlaantje met Tilia europaea

Een goede standplaats voor de boom op een plein of een groenstrook bevordert de leeftijd van de boom.
Aan de voorkant van het raadhuis ligt het bekende trouwlaantje, deze berceau van lindes vormt een spreekwoordelijke parel in het oude centrum. Het laantje waar een wandelpad onder loopt, bestaat uit de Hollandse linde (Tilia europaea). De geschatte leeftijd van de bomen is ongeveer 200 jaar, de bomen zijn destijds door middel van de aflegmethode vermeerderd. Hierdoor zijn de bomen identiek aan elkaar en ontbreekt een entplaats, het voordeel hiervan is dat de bomen hierdoor geen wortelopslag geven.
Deze fraaie berceau van lindes werd vroeger ook wel ‘Heerenlaantje of Lieve ‘Vrouwenlaantje’ genoemd. In het voorjaar is het een traditie dat het trouwpaar door het laantje naar het raadhuis loopt waar de trouwceremonie plaatsvindt.

We willen graag feestelijk afsluiten met de woorden van dominee Hanewinckel. Hij maakte in 1799 een reisverslag van zijn wandeling door de Meijerij waar hij het volgende schreef over de oude Oisterwijkse prieellinde: ‘Ik vind hier een zeer grote lindeboom waar onder de botermarkt wordt gehouden. Ongetwijfeld is dit de grootste boom van ons vaderland. Zijn takken reiken zeer wijd en breed uit. Men zegt dat er een compleet regiment aan soldaten onder kan schuilen.’
Voor de verleende informatie willen we Mart van den Oever en heemkundekring de Kleine Meijerij bedanken (https://www.dekleinemeijerij.nl/).

1detail Tilia europaea Koningslinde11

Het blad van Tilia europaea ‘Koningslinde’

De lindeboom

(B.J. Kloosterman / F. Schubert )

Met dank aan Els Polak voor het insturen van de tekst

Bij d’ouderlijke woning

Daar prijkt een lindeboom

Hij staat daar als een koning

En spiegelt in de stroom

Die boom zag mij eens spelen

Als kindje aan zijn voet

Zijn lommer kon mij strelen bij felle zonnegloed

Zijn lommer kon mij strelen bij felle zonnegloed

 

Zijn schors vertolkt de vreugde

En weemoed van mijn hart

Ik grifte wat vervreugde

Ik grifte ook mijn smart

De vogels in zijn lover

Die zongen in mijn droom

Toef trouwe vriend, en rust hier bij deze lindeboom

Toef trouwe vriend, en rust hier bij deze lindeboom

 

Nu voel ‘k me moe gestreden

En wankelt reeds mijn voet

Hij troost mij als verleden

En ruist geheimvol zoet:

Kies hier uw laatste woning

Als God uw komst gebiedt

‘k Zal trouw uw wachter wezen en ‘k ruis voor u mijn lied!

‘k Zal trouw uw wachter wezen en ‘k ruis voor u mijn lied!